Kriolezja barku może być rozważana u pacjentów, u których ból utrzymuje się mimo rehabilitacji, blokad lub innych metod leczenia zachowawczego. Jedną z metod stosowanych w takich przypadkach jest kriolezja wcięcia łopatkowego, wykonywana w okolicy nerwu nadłopatkowego, który uczestniczy w unerwieniu struktur stawu ramiennego. Zabieg przeprowadza się po wcześniejszej kwalifikacji lekarskiej, zwykle pod kontrolą USG, aby precyzyjnie określić miejsce działania. Czy kriolezja wcięcia łopatkowego może być dobrym rozwiązaniem także przy Twoim rodzaju bólu barku?
Czym jest kriolezja barku?
Kriolezja barku to zabieg przeciwbólowy polegający na kontrolowanym działaniu bardzo niskiej temperatury na wybrany nerw lub jego gałęzie czuciowe. Celem jest czasowe ograniczenie przewodzenia bodźców bólowych. Zabieg nie usuwa zmian zwyrodnieniowych, ale może zmniejszyć przewlekły ból u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.
Jednym z najważniejszych nerwów wykorzystywanych jako cel procedur przeciwbólowych w obrębie barku jest nerw nadłopatkowy, który ruchowo unerwia mięsień nadgrzebieniowy i podgrzebieniowy, a jego gałęzie czuciowe zaopatrują przede wszystkim staw ramienny i barkowo-obojczykowy. W nowszych technikach opisuje się również kriolezję wybranych gałęzi czuciowych nerwu pachowego, piersiowego bocznego czy nerwu podłopatkowego.
Jak przebiega kriolezja wcięcia łopatkowego?
Zabieg poprzedza konsultacja lekarska i ocena źródła bólu. Pod kontrolą USG lekarz lokalizuje okolice wcięcia łopatkowego oraz przebieg nerwu nadłopatkowego. Następnie w pobliże nerwu wprowadzana jest cienka sonda, której końcówka wytwarza strefę bardzo niskiej temperatury.
Działanie zimna prowadzi do czasowego zaburzenia przewodzenia impulsów w nerwie. W badaniu opisanym w 2022 r. [2] u trzech pacjentów z przewlekłym bólem barku kriolezję nerwu nadłopatkowego wykonano właśnie pod kontrolą USG w obrębie wcięcia łopatkowego. Autorzy zastosowali cykl chłodzenia trwający 106 sekund, osiągając temperaturę około –88°C. U wszystkich trzech osób odnotowano natychmiastowe zmniejszenie bólu, a efekt przeciwbólowy utrzymywał się przez 3–6 miesięcy.
Kriolezja wcięcia łopatkowego – dlaczego właśnie to miejsce?
Wcięcie łopatkowe znajduje się na górnym brzegu łopatki, przyśrodkowo od wyrostka kruczego. To właśnie tędy nerw nadłopatkowy przechodzi do dołu nadgrzebieniowego. Nerw biegnie pod więzadłem poprzecznym górnym łopatki, natomiast naczynia nadłopatkowe zwykle przebiegają powyżej więzadła. Takie relacje anatomiczne sprawiają, że okolica wcięcia jest dobrze rozpoznawalnym punktem orientacyjnym podczas procedur wykonywanych pod kontrolą USG.
Nie oznacza to jednak, że u każdego pacjenta z bólem barku najlepszym celem będzie dokładnie to samo miejsce. Współczesne techniki kriolezji coraz częściej wykorzystują także bardziej selektywne działanie na gałęzie stawowe, tak aby ograniczyć przewodzenie bodźców bólowych przy możliwie małym wpływie na włókna ruchowe. W pracy opublikowanej w 2022 r. zastosowano takie podejście u pacjentów z chorobami stożka rotatorów, celując w wybrane gałęzie czuciowe kilku nerwów zaopatrujących staw ramienny [3].
Dlaczego kriolezję barku wykonuje się pod kontrolą USG?
Jako ortopeda kriolezję barku wykonuję pod kontrolą USG, ponieważ pozwala mi ono:
- na bieżąco oceniać anatomię okolicy zabiegowej i precyzyjnie zlokalizować nerw nadłopatkowy,
- widzieć położenie sąsiednich struktur, dzięki czemu mogę dokładnie zaplanować tor wprowadzenia sondy i kontrolować jej pozycję podczas zabiegu.
Badanie USG wykorzystuję już na etapie konsultacji. Oceniam wtedy struktury barku i zestawiam obraz badania z dolegliwościami oraz wynikiem badania klinicznego. Sama obecność zmian w USG nie jest dla mnie wskazaniem do kriolezji – zabieg wykonuję dopiero wtedy, gdy całość obrazu klinicznego przemawia za tym, że może on pomóc w zmniejszeniu przewlekłego bólu.
Kiedy można rozważyć kriolezję barku?
Kriolezję barku można rozważyć przede wszystkim u pacjentów z przewlekłym bólem, który utrzymuje się mimo leczenia zachowawczego, np. rehabilitacji, farmakoterapii czy blokad przeciwbólowych. W praktyce dotyczy to m.in. osób z:
Kriolezja barku – przeciwwskazania
Do przeciwwskazań lub sytuacji wymagających odroczenia zabiegu należą przede wszystkim:
- aktywna infekcja w miejscu planowanego wkłucia,
- istotne zaburzenia krzepnięcia,
- leczenie przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe wymagające wcześniejszej modyfikacji,
- brak możliwości bezpiecznego przeprowadzenia procedury w wybranej lokalizacji.
Szczególnej oceny wymagają również pacjenci przyjmujący leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe. Nie należy odstawiać ich samodzielnie przed zabiegiem – decyzja zależy od konkretnego preparatu, dawki i ryzyka krwawienia. Dlatego przed kriolezją niezbędna jest konsultacja lekarska i indywidualna kwalifikacja.
Konsultacja ortopedyczna przed kriolezją barku – dlaczego jest niezbędna?
Konsultacja ortopedyczna przed kriolezją barku służy przede wszystkim ustaleniu, czy przewlekły ból barku ma charakter, który uzasadnia leczenie ukierunkowane na nerw nadłopatkowy. W praktyce wymaga to różnicowania dolegliwości wynikających z uszkodzeń stożka rotatorów, zmian zwyrodnieniowych, konfliktu podbarkowego, patologii stawu barkowo-obojczykowego, a także bólu rzutowanego z odcinka szyjnego kręgosłupa. Istotne jest również określenie, które objawy dominują: ból spoczynkowy, nocny, wysiłkowy, ograniczenie ruchu czy osłabienie siły.
Podczas kwalifikacji analizuję także przebieg wcześniejszego leczenia, przede wszystkim efekty:
Ma to znaczenie, ponieważ kriolezja nie jest zabiegiem pierwszego wyboru w każdym przypadku bólu barku.
Jak przygotować się do kriolezji barku?
Przed kriolezją barku należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, szczególnie przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych, ponieważ mogą one zwiększać ryzyko krwawienia w miejscu wkłucia. Dotyczy to m.in. leków stosowanych po incydentach zakrzepowo-zatorowych, w migotaniu przedsionków czy po zabiegach kardiologicznych.
Ewentualne odstawienie lub czasowa modyfikacja leczenia zależą od rodzaju preparatu, dawki, wskazania do jego stosowania i indywidualnego ryzyka pacjenta. Nie należy odstawiać tych leków samodzielnie. Sposób przygotowania do zabiegu ustala lekarz podczas konsultacji, a jeśli jest to potrzebne, zalecenia mogą być skoordynowane także z lekarzem prowadzącym terapię przeciwkrzepliwą.
Warto także przekazać lekarzowi informacje o alergiach, zaburzeniach krzepnięcia, przebytych reakcjach na środki znieczulające oraz aktualnych infekcjach. Jeśli zabieg wykonywany jest wyłącznie w znieczuleniu miejscowym, zazwyczaj nie ma konieczności pozostawania na czczo, o ile lekarz nie zaleci inaczej.
Kriolezja barku – efekty i czas ich utrzymywania się
Dostępne publikacje wskazują, że efekt przeciwbólowy kriolezji barku może utrzymywać się przez kilka miesięcy, choć długość działania różni się między pacjentami. W pracy Stogicza i Peng z 2022 r. [3] u 4 pacjentów z chorobami stożka rotatorów zastosowano selektywną krioablację gałęzi stawowych kilku nerwów unerwiających bark. U wszystkich uzyskano co najmniej 60% zmniejszenie bólu, poprawę funkcji oraz efekt utrzymujący się przez 6–12 miesięcy.
W 2023 r. MacRae i wsp. [1] opisali 78-letniego pacjenta z zaawansowaną obustronną chorobą zwyrodnieniową stawów ramiennych, u którego wykonano krioneurolizę nerwów nadłopatkowych we wcięciu łopatkowym. Po zabiegu zmniejszyły się ból i niesprawność, a także poprawił zakres ruchu. Korzyści utrzymywały się podczas kontroli po 170 dniach, czyli około 5,5 miesiąca.
Nowsza seria przypadków z 2025 r. [4] objęła 14 pacjentów z przewlekłym bólem barku związanym m.in. z chorobami stożka rotatorów, zmianami zwyrodnieniowymi i barkiem zamrożonym. Autorzy obserwowali poprawę dolegliwości u większości leczonych osób, stosując krioneurolizę wybranych obszarów unerwienia czuciowego stawu ramiennego. Ze względu na małą liczebność grupy wyniki te należy traktować jako obiecujące, ale wstępne.
W praktyce oznacza to, że po kriolezji poprawa może utrzymywać się przez kilka miesięcy, a w części opisanych przypadków nawet około roku. Nie można jednak przewidzieć dokładnego czasu działania u konkretnego pacjenta.
Kriolezja barku Warszawa – gdzie można wykonać zabieg?
Kriolezja barku może być wykonywana w placówkach zajmujących się leczeniem bólu, ortopedią interwencyjną, medycyną sportową lub zabiegami pod kontrolą USG.
Zabieg ten wykonuję w NZOZ Neuromedyka w Żyrardowie na ul. Okrzei 51 C. Do zabiegu kwalifikuję pacjentów po wcześniejszej konsultacji, biorąc pod uwagę rozpoznanie, charakter i czas trwania dolegliwości oraz efekty dotychczasowego leczenia. Jeśli chcesz sprawdzić, czy kriolezja może być odpowiednią metodą w Twoim przypadku, zapraszam do kontaktu.
Bibliografia
- MacRae F., Boissonnault E., Hashemi M. i in., Bilateral Suprascapular Nerve Cryoneurolysis for Pain Associated With Glenohumeral Osteoarthritis: A Case Report, Arch Rehabil Res Clin Transl. 2023, 5(1): 100256.
- Matelich B., Berg A., Habeck J. i in., B32 Ultrasound-guided cryoneurolysis of the supra scapular nerve for chronic shoulder pain: a case series, Regional Anesthesia&Pain Medicine 2022, 47(1): A99.
- Stogicza A., Peng P., Cryoanalgesia for shoulder pain: a motor-sparing approach to rotator cuff disease, Reg Anesth Pain Med. 2022, 47(9): 576–580.
- Violo B., Violo M.L., Shoulder terminal sensory articular nerves: eco-guided cryoneurolysis, Advancements in Health Research 2025, 2(1), abstrakt konferencyjny.
